Informator turystyczny

Na Polanie Goplana łatwo zatrzymać wzrok na zieleni i przejść dalej. Tymczasem to jedno z miejsc, w których krajobraz Ojcowa najwięcej opowiada przez to, czego już w nim nie ma. Zamiast otwartej przestrzeni trzeba wyobrazić sobie duży zakład leczniczy, balkony z kuracjuszami i wodę doprowadzaną do kąpielowych gabinetów.

Polana Goplana, nazywana też Goplaniskiem, leży w Dolinie Prądnika naprzeciw kaplicy Na Wodzie. Przypomina o zakładzie leczniczym „Goplana”, istniejącym w latach 1894–1937, oraz o uzdrowiskowej przeszłości Ojcowa.

Najważniejsze informacje

Polana, która była adresem uzdrowiska

Goplana powstała w czasie rozwoju Ojcowa jako miejscowości leczniczej i wypoczynkowej. Józef Partyka, przywołując dawną prasę na stronie Centrum Kultury, Sportu i Rekreacji w Skale, wskazuje lata 1894–1937 jako okres istnienia budynku. Przed drugą wojną światową zakład rozebrano.

Dzisiejsza polana zachowała nazwę, lecz zmieniła charakter. Właśnie dlatego warto obejrzeć archiwalny widok przed spacerem: pusta przestrzeń staje się wówczas czytelnym śladem dawnego sposobu korzystania z doliny. Z turystycznego punktu widzenia to miejsce pamięci o uzdrowisku, a nie obiekt z zachowanymi wnętrzami do zwiedzania.

Co widział reporter „Słowa” w 1897 roku?

Relacja prasowa z 1897 roku przedstawiała zakład z ponad 60 pokojami dla gości. Opisywała siedem gabinetów z porcelanowymi wannami, trzy do kąpieli połowicznych i cztery przeznaczone między innymi do masażu. Wodę ze Źródła św. Jana rozprowadzano instalacją, a pompa podnosiła ją na wysokość górnej kondygnacji.

W doniesieniu pojawiają się także czytelnia, balkony, werandy i jeziorko dla łódek. Te szczegóły pokazują ambicje dawnego ośrodka: pobyt miał mieć własny rytm, łączący zabiegi, posiłki, lekturę i towarzyskie spotkania. Opis należy jednak czytać jako świadectwo epoki, z jej językiem reklamy i wyobrażeniami o wypoczynku.

Fortepian, bilard i „werandowanie”

Kolejne okno na dawną Goplanę otwiera przewodnik wydany przez F. Sekułę w 1907 roku, którego fragment udostępniamy w archiwum Ojców.pl. Wymieniał bibliotekę, czytelnię czasopism, fortepian i bilard. Informował o oszklonej hali gimnastycznej i sezonie trwającym od początku kwietnia do początku października.

Na liście dawnych kuracji znajdowało się „werandowanie”, czyli korzystanie z pobytu na werandach w ramach ówczesnego programu klimatycznego. Nie trzeba znać historii medycyny, aby dostrzec w tym dawny model dnia: dużo czasu na miejscu, mniej pośpiechu, stałe pory zajęć. Historyczne zabiegi opisujemy jako element kultury uzdrowiskowej, nie jako współczesne zalecenia zdrowotne.

Goplana, Prądnik i Źródło św. Jana

Najlepszy temat na krótki spacer to rola wody. Prądnik tworzył otoczenie zakładu, a Źródło św. Jana wiązało się z jego zaopatrzeniem. Kaplica Na Wodzie przypomina o zabudowie dawnego uzdrowiska. Te punkty warto oglądać razem, zamiast traktować je jako niezależne atrakcje.

Jak zaplanować przystanek na polanie?

Goplana pasuje do spokojnego poznawania Ojcowa i Doliny Prądnika. Najciekawszym dodatkiem do spaceru jest archiwalna fotografia lub plan zakładu: można porównać dawną zabudowę z otwartym dziś krajobrazem.

Korzystaj z udostępnionych przejść i oznakowania parku. Samo określenie „polana” nie oznacza miejsca przeznaczonego do parkowania, ogniska czy biwakowania. Dla grup szkolnych to dobry punkt opowieści o zmianach krajobrazu, turystyce i dawnym wykorzystaniu wody.

Źródła i opracowania

• J. Partyka, Goplana w Ojcowie w relacjach prasowych, CKSIR w Skale, 6.03.2023; przytoczenie relacji „Słowa” z 1897 r.
• Zakład leczniczy „Goplana” – fragment przewodnika F. Sekuły z 1907 r., archiwum Ojców.pl
• OPN – zasady udostępniania terenu parku

Weryfikacja redakcyjna: 19 października 2026 r. Informacje o dostępności potwierdź przed wyjazdem.