Informator turystyczny

Źródło św. Jana znajduje się u podnóża Złotej Góry, przy północnej części polany Goplana w Ojcowie. Jego historia ma dwa widoczne adresy: charakterystyczną glorietkę nad ujęciem i wtórny wypływ w sąsiedztwie kaplicy Na Wodzie. Oglądane osobno mogą sprawiać wrażenie dwóch niezależnych źródeł. Razem opowiadają o potrzebie równie podstawowej jak odpoczynek kuracjuszy — o dostarczeniu wody.

Źródło św. Jana i historia uzdrowiska Goplana

PTTK wiąże pierwotne przeznaczenie ujęcia z nieistniejącym już domem zdrojowym Goplana. Nad zbiornikiem filtracyjnym stanęła w 1933 roku budowla z kopułą. Ujęcie służyło następnie zaopatrzeniu Ojcowa i okolicznych miejscowości. [źródło]

Osiem boków, kolumnowy rytm i niewielka kopuła pozwalają spojrzeć na obiekt jak na ozdobę spacerowej przestrzeni. Jego sens był jednak praktyczny. Gdy opowiadamy o dawnym uzdrowisku, zwykle wymieniamy wille, gości i zabiegi. Tutaj można do tej historii dopisać zaplecze techniczne, bez którego pensjonaty nie mogłyby funkcjonować.

Dlaczego wypływ jest także przy kaplicy?

Nadmiar wody z ujęcia odprowadzany jest do wypływu wtórnego. Jego kamienna obudowa pochodzi z 1972 roku. Nie należy mylić tej daty z budową glorietki w 1933 roku ani odnosić renowacji jednego obiektu automatycznie do drugiego. [źródło]

Rozróżnienie jest przydatne również w opisie naukowym. Zespół UJ, badając w maju 2013 roku wody siedmiu źródeł, zaznaczył, że próbkę św. Jana pobrano właśnie z wypływu wtórnego. [źródło]

Mała budowla, szeroka opowieść

Przy Źródle św. Jana spotykają się trzy wątki: woda wydostająca się ze skał, historia leczenia i wypoczynku oraz rozwój zaopatrzenia miejscowości. Najlepiej oglądać je w tej kolejności. Najpierw jest zasób przyrodniczy, potem potrzeba, a dopiero na końcu architektoniczna forma.

Polana Goplana pomaga wyobrazić sobie skalę dawnego przedsięwzięcia. Choć domu zdrojowego już nie ma, nazwa polany i zachowane elementy infrastruktury pozwalają czytać jego ślady w krajobrazie.

Praktycznie: co obejrzeć i o co zapytać?

Uwzględnij źródło podczas spaceru Doliną Prądnika. Zwróć uwagę na różnicę między ujęciem pod glorietką a zagospodarowanym wypływem. Oglądaj je z miejsc udostępnionych, bez wchodzenia na urządzenia wodne.

Czy to dwa niezależne źródła? Nie: wypływ wtórny jest związany z ujęciem. Czy wodociągowe wykorzystanie oznacza, że można pić z turystycznego wypływu? Samo w sobie nie jest takim potwierdzeniem. Karta nie zastępuje aktualnego badania jakości.

Poznaj dolinę z przewodnikiem: zobacz wycieczki szkolne lub programy dla grup dorosłych. Trasę dobierzemy do czasu wyjazdu i uczestników.

Źródła i opracowania

• PTTK, Szlaki turystyczne Małopolski: Źródło św. Jana — położenie, glorietka i historia ujęcia.
• Geotyda: Źródło św. Jana — opis ujęcia i wtórnego wypływu.
• P. Miśkowiec, A. Łaptaś, A. Seroka, Wybrane parametry fizykochemiczne wód ze źródeł doliny Prądnika, „Prądnik” 23 (2013), s. 111–119; badania zespołu Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Opracowanie redakcyjne: Ojców.pl. Weryfikacja źródeł: 19 października 2026 r. Daty przy pomiarach oznaczają czas badań, a nie aktualny stan wody. Przed wycieczką sprawdź komunikat turystyczny OPN.